Kort antwoord
Bepaal eerst welke zorg de instelling levert. Bij Wlz-zorg en Zvw-gefinancierde ggz waar cliënten overnachten moet de instelling vóór de start beschikken over een passende VOG van personen die beroepsmatig met cliënten in contact komen. Voor uitsluitend ambulante Zvw-ggz volgt niet automatisch dezelfde wettelijke VOG-plicht, maar voor nieuwe zorgverleners blijft de vergewisplicht gelden. Leg zorgvorm, cliëntcontact, screeningsprofiel, echtheidscontrole en startbesluit afzonderlijk vast.
Drie punten om vast te houden
- 01De financierings- en verblijfsvorm bepaalt of de wettelijke VOG-plicht geldt; het etiket 'ggz-organisatie' is niet genoeg.
- 02Een VOG vervangt de vergewisplicht niet en bewijst op zichzelf geen diploma, BIG-registratie, bekwaamheid of goed functioneren.
- 03De ggz-aanbieder blijft verantwoordelijk voor zzp'ers en uitzendkrachten en moet de ontvangen VOG zelf op identiteit, profiel en echtheid controleren.
De wettelijke VOG-plicht geldt voor twee relevante ggz-routes
Rijksoverheid noemt twee categorieën instellingen die voor nieuwe medewerkers verplicht over een VOG moeten beschikken: instellingen die zorg op grond van de Wet langdurige zorg leveren en instellingen die geestelijke gezondheidszorg onder de Zorgverzekeringswet leveren waar cliënten blijven overnachten. Binnen de ggz kan een organisatie door haar zorgaanbod met één of beide categorieën te maken hebben.
Een uitsluitend ambulante behandeling onder de Zorgverzekeringswet valt niet alleen door het ggz-karakter automatisch onder de tweede categorie. De organisatie kan voor die functies wel een VOG verlangen als eigen veiligheids- of integriteitsmaatregel. Leg dan duidelijk vast dat dit organisatiebeleid is en niet dezelfde wettelijke VOG-plicht.
Kijk bij de verplichte route verder dan alleen behandelaren
De IGJ legt voor Wlz-instellingen uit dat de VOG-plicht niet alleen zorgverleners omvat, maar ook andere personen die beroepsmatig met cliënten in contact komen. Denk aan facilitair medewerkers, chauffeurs of schoonmakers. De functiebenaming is daarom niet beslissend; het beroepsmatige cliëntcontact en de toepasselijke instellingscategorie zijn dat wel.
Maak per locatie en zorgvorm zichtbaar welke functies onder de verplichte route vallen. Een centraal functieprofiel kan onvoldoende zijn wanneer dezelfde functie op de ene locatie in een klinische setting werkt en op een andere locatie uitsluitend buiten cliëntcontact blijft.
De vergewisplicht is breder dan de verplichte VOG
Iedere zorgaanbieder moet bij een nieuwe zorgverlener onderzoeken of het eerdere functioneren geen bezwaar vormt voor de inzet. Rijksoverheid noemt daarvoor onder meer eerdere werkgevers, het BIG-register, navraag bij de IGJ en een VOG. Alleen een VOG is volgens die toelichting te mager.
Daarmee kunnen twee verschillende uitkomsten naast elkaar bestaan: geen automatische wettelijke VOG-plicht voor een ambulante ggz-functie, maar wel een verplichte en aantoonbare controle van het arbeidsverleden van de nieuwe zorgverlener. Andersom ontslaat een verplichte VOG de instelling niet van die bredere beoordeling.
Inhuur via een bureau verplaatst de verantwoordelijkheid niet
De IGJ benadrukt dat een instelling die onder de VOG-plicht valt ook een geldige VOG moet hebben van zzp'ers en uitzendkrachten die beroepsmatig met cliënten werken. De zorgaanbieder blijft eindverantwoordelijk, ook wanneer een detacherings- of bemiddelingsbureau documenten verzamelt.
Neem daarom in het inhuurproces een eigen controlemoment op. Verifieer de identiteit van de persoon die werkelijk wordt ingezet, controleer of de VOG bij de functie en het gekozen screeningsprofiel past en registreer wie de echtheid heeft vastgesteld. Een verklaring van het bureau alleen is daarvoor geen gelijkwaardig bewijs.
Een digitale VOG moet digitaal controleerbaar blijven
Justis maakt duidelijk dat een digitaal ontvangen VOG-bestand digitaal moet worden doorgestuurd zodat de werkgever de echtheid kan valideren. Een afdruk van de digitale VOG verliest die controleerbaarheid. Bij een papieren VOG controleert de werkgever het originele document en de echtheidskenmerken.
De werkgever kiest bij de aanvraag bovendien het screeningsprofiel dat bij de functie hoort. Een echte VOG met een niet-passend doel of profiel beantwoordt niet automatisch de risico's van de beoogde ggz-functie. Bewaar daarom niet alleen een vinkje 'VOG aanwezig', maar ook documenttype, afgiftedatum, doel of profiel, verificatiedatum en controleur.
Een VOG heeft geen algemene jaarlijkse vernieuwingsplicht
De Wkkgz-route is gericht op het beschikken over de vereiste VOG bij de start. De openbare toelichtingen noemen geen uniforme jaarlijkse of driejaarlijkse herhaaltermijn voor alle ggz-medewerkers. Een intern interval kan een gemotiveerde risicomaatregel zijn, maar moet niet als algemene wettelijke termijn worden gepresenteerd.
Herbeoordeel de noodzaak bij een nieuwe functie, andere werkzaamheden, een gewijzigde zorgvorm, nieuwe risico's of een concreet signaal. Een periodieke nieuwe VOG vervangt daarbij nooit het volgen van functioneren, incidenten, bevoegdheid en bekwaamheid tijdens het dienstverband.
Werk met één beslismatrix voor zorgvorm, rol en bewijs
Laat kwaliteit of zorgadministratie per organisatorische eenheid vastleggen welke zorggrondslag geldt en of cliënten overnachten. HR koppelt daaraan functie, beroepsmatig cliëntcontact en arbeidsrelatie. De combinatie bepaalt of de VOG wettelijk verplicht is, als eigen beleid wordt gevraagd of voor de rol niet passend is.
Blokkeer de start wanneer een wettelijk vereiste VOG ontbreekt of niet controleerbaar is. Leg bij niet-verplichte functies de onderbouwing van het gekozen beleid vast en voer voor nieuwe zorgverleners altijd de afzonderlijke vergewisplicht uit. Zo blijft zichtbaar welke conclusie uit de wet volgt en welke extra veiligheidskeuze de organisatie zelf maakt.
Voor de praktijk
Controlelijst voor HR en leidinggevenden
- Leg per locatie vast of Wlz-zorg of Zvw-gefinancierde ggz met overnachting wordt geleverd.
- Bepaal per functie of beroepsmatig cliëntcontact onderdeel van de inzet is.
- Neem werknemers, zzp'ers en uitzendkrachten in dezelfde verplichte controleroute op.
- Kies een functiegericht screeningsprofiel en controleer identiteit, doel, datum en echtheid.
- Bewaar de digitale VOG digitaal; accepteer een afdruk niet als digitaal verifieerbaar origineel.
- Voer voor iedere nieuwe zorgverlener ook de bredere vergewisplicht aantoonbaar uit.
- Label een eigen herhaaltermijn expliciet als organisatiebeleid en herbeoordeel die bij gewijzigde risico's.
Primaire bronnen
Waar deze publicatie op berust
Bronnen zijn gecontroleerd op 25 augustus 2026. Een bron kan later worden gewijzigd. Controleer bij belangrijke besluiten altijd de actuele versie.
- RijksoverheidHoe controleer ik als zorgaanbieder het arbeidsverleden van mijn nieuwe zorgmedewerker?Reikwijdte van de vergewisplicht en de instellingen waarvoor de verplichte VOG geldt.
- Overheid.nlWet kwaliteit, klachten en geschillen zorgWettelijke basis voor vergewissen en de VOG-plicht bij aangewezen instellingen.
- Inspectie Gezondheidszorg en JeugdWaarom een Verklaring Omtrent Gedrag belangrijk isUitleg over doelgroep, inhuur, controle en verantwoordelijkheid bij Wlz-zorg.
- JustisInformatie VOG voor werkgevers en organisatiesAanvraagroute, functiegericht screeningsprofiel en werkgeverscontrole.
- JustisKan ik mijn digitaal ontvangen VOG uitprinten en opsturen?Digitale doorgifte is nodig om de echtheid van een digitale VOG te kunnen valideren.