Kort antwoord
Gebruik één tijdlijn vanaf de eerste tijdelijke verplichte zorg en leg afzonderlijk vast wie de wettelijke besluitvorming bewaakt, wie passende personele dekking organiseert en wie de volgende dienst informeert. Tijdelijke verplichte zorg voorafgaand aan een crisismaatregel duurt als geheel maximaal achttien uur en vanaf het psychiatrisch onderzoek maximaal twaalf uur. De burgemeester bepaalt de geldigheidsduur van de crisismaatregel, met een maximum van drie dagen en de wettelijke weekend- en feestdagverlenging. Laat bevoegde professionals het vervolg bepalen; planning bewaakt alleen de uitvoerbaarheid.
Drie punten om vast te houden
- 01De achttien- en twaalfuurstermijnen horen bij tijdelijke verplichte zorg vóór de crisismaatregel; de crisismaatregel zelf heeft een andere geldigheidsduur.
- 02Een wettelijke uiterste termijn is geen streeftijd voor beoordeling, overdracht of inzetplanning.
- 03Koppel iedere open vervolgstap aan een bevoegde eigenaar, een uiterste interne controletijd en een vervanger.
- 04Houd juridische besluitvorming, klinische beoordeling en personele uitvoering herkenbaar uit elkaar.
Zet de juiste termijnen op één tijdlijn
Artikel 7:3 Wvggz begrenst tijdelijke verplichte zorg voorafgaand aan een crisismaatregel tot de tijd die nodig is om de procedure af te ronden: in totaal maximaal achttien uur en maximaal twaalf uur vanaf het psychiatrisch onderzoek voor de medische verklaring. Het informatiepunt Dwang in de zorg benadrukt dat deze periode zo kort mogelijk moet blijven.
Artikel 7:4 regelt vervolgens de crisismaatregel zelf. De burgemeester bepaalt de geldigheidsduur, met een maximum van drie dagen. Eindigt die termijn op een zaterdag, zondag of algemeen erkende feestdag, dan loopt zij volgens de wet door tot en met de eerstvolgende andere dag. Noteer daarom niet alleen een kalenderdatum, maar ook de juridische grondslag en het exacte startmoment dat de bevoegde professional bevestigt.
Maak drie eigenaren zichtbaar
Wijs afzonderlijk aan wie de procedurele termijn bewaakt, wie de zorginhoudelijke besluiten neemt en wie de personele dekking organiseert. Eén medewerker kan meerdere rollen vervullen, maar de verantwoordelijkheden blijven verschillend. Een planner mag bijvoorbeeld signaleren dat een dienst niet is gedekt, maar verlengt daarmee geen maatregel en kiest geen vorm van verplichte zorg.
Gebruik per open stap een eigenaar, vervanger, intern controlemoment en terugmeldroute. Laat de interne controletijd ruim vóór de wettelijke grens vallen, zodat een onverwachte uitval of onvolledige overdracht nog kan worden opgelost. Leg niet alleen vast dat iemand is gebeld, maar ook welke actie is bevestigd en wanneer opnieuw wordt gecontroleerd.
Plan het vervolg voordat de dienst wisselt
Een crisismaatregel kan een weekend, feestdag of meerdere diensten omvatten. Breng daarom vóór iedere overdracht in beeld welke wettelijke stap nog openstaat, welke professional bereikbaar moet zijn, welke personele inzet al vaststaat en waar een tekort wordt geëscaleerd. Draag de bevestigde feiten over; laat de nieuwe dienst de juridische status niet opnieuw uit losse notities afleiden.
Voor een eventueel verzoek tot voortzetting of een andere vervolgstap gelden eigen bevoegdheden en procedures. Laat de geneesheer-directeur en andere bevoegde partijen bepalen wat nodig is. De organisatie kan wel vooraf capaciteit reserveren, bereikbaarheid testen en zorgen dat dossier- en contactgegevens via de juiste geautoriseerde route beschikbaar zijn.
Behandel een uiterste termijn niet als planningsmarge
De wettelijke maxima zeggen hoe lang een bevoegdheid kan gelden; zij zeggen niet dat wachten tot het laatste uur organisatorisch verantwoord is. Een interne deadline mag daarom eerder liggen. Dat is redactionele duiding voor risicobeheersing en geen nieuwe wettelijke termijn.
Analyseer na afloop waar tijd verloren ging: bereikbaarheid, psychiatrisch onderzoek, besluitvorming, beschikbaarheid van passende medewerkers of overdracht. Bespreek terugkerende patronen met zorginhoudelijk verantwoordelijken en management. Gebruik de evaluatie om roosters en achterwacht te verbeteren, niet om de wettelijke of klinische afweging administratief te vervangen.
Voor de praktijk
Controlelijst voor HR en leidinggevenden
- Bevestig welke fase en welke wettelijke termijn van toepassing is.
- Leg startmoment, uiterste grens en een eerdere interne controletijd vast.
- Wijs eigenaren en vervangers aan voor besluitvorming, personele dekking en overdracht.
- Controleer bereikbaarheid en deskundigheid voor de huidige én volgende dienst.
- Draag open stappen met bevestigde status en eerstvolgend controlemoment over.
- Evalueer vertragingen zonder klinische of juridische besluiten aan planning toe te delen.
Primaire bronnen
Waar deze publicatie op berust
Bronnen zijn gecontroleerd op 25 september 2026. Een bron kan later worden gewijzigd. Controleer bij belangrijke besluiten altijd de actuele versie.
- Overheid.nlWet verplichte geestelijke gezondheidszorg, artikelen 7:3 en 7:4Geldende versie vanaf 1 juli 2025; maximale duur van tijdelijke verplichte zorg en geldigheidsduur van de crisismaatregel, gecontroleerd op 25 september 2026.
- Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en SportCrisismaatregel — tijdelijke verplichte zorgPublieksuitleg over de fase vóór het burgemeestersbesluit en de achttien- en twaalfuurstermijnen.