Kort antwoord
Agressie en geweld vallen onder psychosociale arbeidsbelasting. De werkgever moet risico’s opnemen in de RI&E, maatregelen vastleggen in het plan van aanpak, medewerkers voorlichten en de uitvoering aantoonbaar maken.
Drie punten om vast te houden
- 01Externe en interne agressie zijn afzonderlijke risico’s en vragen mogelijk andere maatregelen.
- 02Registratie is een informatiebron, geen vervanging voor preventie en opvolging.
- 03Een veilige meldcultuur vereist duidelijkheid over eerste opvang, analyse en terugkoppeling.
Agressie komt in de ggz veel voor
In de AZW-trendrapportage geeft 70% van de ggz-medewerkers aan in 2024 te maken te hebben gehad met externe agressie door cliënten, patiënten, familie of bezoekers. Voor interne agressie door collega’s of leidinggevenden rapporteert AZW 34%.
Deze percentages beschrijven ervaringen in de branche. Ze zeggen niet hoeveel incidenten ernstig waren of welke oorzaken in één organisatie dominant zijn. Voor lokaal beleid is daarom een eigen risicoanalyse nodig.
De Arbowet vraagt om preventief en aantoonbaar beleid
Arboportaal plaatst agressie en geweld onder psychosociale arbeidsbelasting. Werkgevers moeten beleid voeren om deze belasting te voorkomen of te beperken. De risico’s horen in de RI&E en maatregelen in het bijbehorende plan van aanpak.
Medewerkers moeten worden voorgelicht over de risico’s en de maatregelen. Arboportaal benadrukt dat de werkgever deze acties aantoonbaar moet uitvoeren.
Een meldsysteem werkt alleen als de opvolging zichtbaar is
Onderregistratie kan ontstaan wanneer melden veel tijd kost, medewerkers het incident als onderdeel van het werk zien of eerdere meldingen weinig zichtbaar effect hadden. Een stijgend aantal meldingen hoeft daarom niet automatisch te betekenen dat de veiligheid verslechtert.
Bekijk meldingen samen met ernst, locatie, dienst, type agressie, bezetting en genomen maatregelen. Bescherm daarbij de privacy van cliënten en medewerkers en voorkom dat analyses herleidbare details onnodig verspreiden.
Organiseer de hele keten van risico tot herstel
Maak vooraf duidelijk wie bij acuut gevaar handelt, wie eerste opvang biedt, wie een melding analyseert en wie beslist over structurele maatregelen. Zorg ook dat medewerkers weten wanneer aangifte, bedrijfsopvang of professionele nazorg aan de orde kan zijn.
Evalueer niet alleen de medewerkerstraining. Controleer ook omgevingsfactoren, bezetting, alarmering, werkafspraken, overdracht, bereikbaarheid van ondersteuning en de kwaliteit van de terugkoppeling na incidenten.
Voor de praktijk
Controlelijst voor HR en leidinggevenden
- Splits externe agressie, interne agressie en andere PSA-risico’s in de analyse.
- Controleer of de RI&E actuele ggz-situaties, locaties en diensten dekt.
- Leg eerste opvang, escalatie, melding, onderzoek en nazorg vast.
- Koppel patronen uit meldingen aan concrete maatregelen en eigenaren.
- Vertel medewerkers wat er met meldingen en evaluaties is gedaan.
Primaire bronnen
Waar deze publicatie op berust
Bronnen zijn gecontroleerd op 8 augustus 2026. Een bron kan later worden gewijzigd. Controleer bij belangrijke besluiten altijd de actuele versie.
- AZWDe staat van de arbeidsmarkt geestelijke gezondheidszorg 2025Branchecijfers over externe en interne agressie in 2024.
- ArboportaalWat zegt de wet over agressie op de werkvloer?Arbowet, RI&E, plan van aanpak en aantoonbare voorlichting.
- ArboportaalWaaruit bestaat de RI&E?Doel en opbouw van risico-inventarisatie en evaluatie.